طائفهء جنّ در بهشت ميروند ؟ فرمود : نه ، و ليكن خداوند حَظيره‌هائى در بين بهشت و آتش دارد كه در آن مكانهاى معيّن شده مؤمنان از جنّ و فاسقان از شيعه سكونت دارند . » دربارهء اين گروه سعدى شيرازى گفته است : اى سير ترا نان جوين خوش ننمايد * معشوق منست آنكه به نزديك تو زشت است حوران بهشتى را دوزخ بود اعراف * از دوزخيان پرس كه اعراف بهشت است « 1 » محصّل مجموع روايات أعراف و اهل آن بارى ، اين مجموع رواياتى بود كه در اين زمينه آمده بود ، و ما از هر طبقه از روايات چند نمونه آورديم . و محصّل مجموع با ملاحظهء جمع دِلالى بين آنها اين مىشود كه : اعراف مكانى و حاجبى است بين بهشت و جهنّم كه داراى درجات بالا و پائين است ؛ و در درجات بالاى آن ائمّه عليهم السّلام وقوف دارند ، و در دامنه و درجات پائين شيعيان و افرادى از بزهكاران كه هنوز حساب آنها يكسره نشده و حكم آنها صادر نشده است . هر بزرگى با امّتِ تكليف معيّن نشدهء خود ، بر روى اعراف است . البتّه مقام بالاى اعراف ، مقامى است بسيار رفيع و بسيار منيع ، كه دست كسى بدان نرسد ، و شاهپر بال بلند پرواز هيچ طائرى قصد عبور از آن را نكند ، زيرا آن مقام اختصاص به كسانى دارد كه هم بر

--> ( 1 ) « كلّيّات سعدى » طبع فروغى ، گلستان ، ص 23